Nederlands English Home Contact Disclaimer Sitemap Nieuw/New

STERRENHEMEL

14e editie: 2019; laatst bijgewerkt: 30-Okt-2018

HOOGTEPUNTEN

2019   2020  
2019-01-21 Totale Maansverduistering 2020-01-10 Maansverduistering in de bijschaduw
2019-06-18 Zeer nauwe conjunctie Mercurius-Mars 2020-06-19 Venus bedekking (overdag)
2019-07-16 Gedeeltelijke Maansverduistering. 2020-12-21 Conjunctie Jupiter-Saturnus
2019-11-11 Mercurius overgang.    

INLEIDING

Dit overzicht is samengesteld voor de beginnende liefhebber in de sterrenkunde en wil een leidraad zijn om met het blote oog of een eenvoudige verrekijker, spottingscope of kleine telescoop de sterrenhemel te bestuderen. Berekeningen en schema's voor de hemelverschijnselen zijn uitgevoerd met verschillende sterrenkundige software pakketen. Voor genoemde gedenkdagen worden gegevens gebruikt van de kalender van het Jet Propulsion Laboratory (JPL).
Vrijwel alle met het blote oog zichtbare bijzondere gebeurtenissen worden genoemd en gaan vergezeld van opzoekkaartjes. Vaak is de Maan leidend en van hieruit kunnen de andere genoemde sterren en planeten gevonden worden. Is de betreffende ster gevonden dan kan men van daar uit op zoek naar het sterrenbeeld waartoe deze behoort. Daarvoor zijn voor elke maand sterrenkaarten opgenomen om het opzoeken aan de hemel eenvoudiger te maken en wordt een summiere opsomming gegeven van de zichtbare hemelobjecten. Op de sterrenkaarten staan ook de andere sterrenbeelden welke op deze avond zichtbaar zijn, zodat men snel de weg aan de sterrenhemel kan leren kennen. Bij de sterrenkaarten staan veel tips en trucs om de weg aan de sterrenhemel te leren kennen . Hier worden ook de hemelichamen, sterrenhopen en sterrenstelsels beschreven. Een eenvoudige verrekijker is daarbij een handig hulpmiddel. De sterrenkaarten zijn echter alleen geschikt voor de avonduren.
Wanneer de Maan genoemd wordt, dan wordt ook aangegeven hoeveel percent van de Maan om middernacht verlicht is. Een + of - teken geeft aan of het een wassende of krimpende is. Dus (94-) staat voor een krimpende Maan die voor 94% is verlicht.
Moeilijke termen en begrippen worden uitgelegd in ons clossarium. Het volstaat om de link te volgen. Meer inleidende informatie en nuttige tips voor het waarnemen staat <hier>.

ZONNESTELSEL

Ons zonnestelsel kent 8 planeten; van de zon af gezien zijn dat Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Pluto is sedert augustus 2006 geen planeet meer, maar een dwergplaneet.
De paneten Mercurius en Venus zijn de zogeheten binnenplaneten en staan dus tussen de aarde en de zon. Daardoor kunnen we bij beiden schijngestalten waarnemen, zoals bij de maan. Met een kleine telescoop of verrekijker zijn vooral de schijngestalten van Venus goed waar te nemen.
Van de buitenplaneten zijn Mars, Jupiter en Saturnus met het ongewapende oog gemakkelijk aan de nachtelijke sterrenhemel te vinden en met name Jupiter en Saturnus zijn ook in de verrekijker bezienswaardige objecten. Bij Jupiter kunnen de vier grootste maantjes gezien worden en bij Saturnus worden in de verrekijker ook de beroemde ringen zichtbaar.
Uranus en Neptunes zijn zo lichtzwak dat deze alleen goed te zien zijn met goede verrekijkers en telescopen. Als U bekend is waar de planeten aan de sterrenhemel staan kunt U deze planeten ook met een verrekijker opzoeken. In onze hemelkalender laten we beiden in het algemeen buiten beschouwing, tenzij deze gemakkelijk met de Maan als lijdraad te vinden zijn. Pluto is zondermeer niet zichtbaar in de verrekijker.

ZON EN MAAN IN 2019

Schemerdiagram en zon

Het schemerdiagram links toont in vogelvlucht het tijdstip van de opkomst en ondergang van de zon, nachtelijke duisternis en de schemerzone.
In de maanden juni en juli wordt het ook in de nacht niet geheel donker.

Zonsverduisteringen in 2019
Op de volgende dagen zijn er zonsverduisteringen zichtbaar in Nederland:

Geen

Andere zonsverduisteringen te zien op aarde:

2019-01-06 Gedeeltelijk
2019-07-02 Totaal
2019-12-26 Ringvormig

Verklaring van kleuren in de eclipsschema's

 

   
Maan

Bij (helder) maanlicht zijn veel sterren en andere hemelverschijnselen moeilijker waar te nemen. Het diagram links laat zien wanneer er storend maanlicht is.
De mooiste nachtelijke zoektochten aan de sterrenhemel maakt u zonder maan. Uitgaande voor de avond geldt als beste omstandigheid dat de maan tussen het laatste kwartier en eerste kwartier moet zijn; rond nieuwe maan dus. Dat zijn de perioden met de donkerblauwe banen in het linker diagram. Rond Volle Maan, de grijze banen, stoort de maan met te veel licht.

Maansverduisteringen in 2019
Op de volgende dagen zijn er maansverduisteringen te zien:

2019-01-21 Totaal
2019-07-16 Gedeeltelijk

Andere maansverduisteringen te zien op aarde:

Geen

Verklaring van kleuren in de eclipsschema's

PLANETEN IN 2019

Mercurius

De eerste planeet vanaf de zon gezien is Mercurius. Een jaar op Mercurius duurt slechts 88 dagen. Dat betekent dat de planeet zich ook snel aan de hemel verplaatst en daar dankt Mercurius ook zijn naam aan: Snelle bode. De snelle omloop om de zon betekent ook dat de planeet vaak wisselt van ochtendster naar avondster. Mercurius is niet altijd evengoed zichtbaar omdat deze dicht bij de zon staat en dus vlak na zonsopkomst of ondergang een weinig boven de horizon moet worden opgezocht. Laaghangende bewolking, nevel of hogere gebouwen dan wel bomen gooien dan al gauw roet in het eten. Zoek dus een vrije horizon.

Mercurius in 2019
In 2019 is Mercurius 3x avondster en 4x ochtendster. De beste ochtend verschijning is in augustus en december. Ook de zichtbaarheid in de avonden van februari en juni zijn gunstig. De tabel hieronder geeft de zoekkaartjes. Op de zoekkaartjes staat het pad van de planeet ten opzichte van opkomende of ondergaande zon aangegeven. Ongeveer 45 min na zonsondergang kan het beste naar de planeet gezocht worden. De rode lijn is de horizon voor dat moment.

Ochtendster Avondster
jan feb-mrt
mrt-apr-mei jun-jul
aug sep-okt
nov-dec  
   
Venus

Venus is de ultieme ochtend- of avondster en komt soms tot 4,5 uur voor de zon op, of gaat zij na de zon onder. Venus kan na zon en maan het helderste hemellichaam zijn. In gunstige omstandigheden, dus bij maanloze nachten, kan de planeet zelfs eigen schaduwen werpen! Er zijn zelfs meldingen van mensen die de planeet met het ongewapende oog overdag gezien menen te hebben. Een jaar op Venus duurt 226 aardse dagen en doorgaans kunnen we elk jaar Venus één keer als ochtendster en één keer als avondster zien.
Venus is genoemd naar de Romaanse liefdesgod. En wie Venus door een telescoop of verrekijker bekijkt zal opmerken dat deze naam heel toepasselijk is. Venus toont net als de maan schijngestalten en het groeiende of afnemende sikkeltje van Venus is een juweeltje op zich.

Venus in 2019
Venus is als ochtendster nog tot begin juli aan de oostelijke sterrenhemel te zien. Vanaf april staat deze tot juli laag aan de horizon voordat deze in de gloed van de opkomende zon verdwijnt. Pas 2e helft november wordt Venus weer aan de avond hemel zichtbaar en klimpt snel waardoo de planeet steeds beter zichtbaar wordt.
De tabel hieronder geeft de zoekkaartjes. Op de zoekkaartjes staat het pad van de planeet ten opzichte van opkomende of ondergaande zon aangegeven. Ongeveer 45 min na zonsondergang kan het beste naar de planeet gezocht worden. De rode lijn is de horizon voor dat moment.

Ochtendster Avondster
jan-jul nov-dec
schijngestalten van Venus
   
Mars

Vanwege het rode uiterlijk hebben de Romeinen deze planeet vernoemd naar hun oorlogsgod. Met een wat grotere telescoop zijn bij Mars twee kleine maantjes te zien. In een verrekijker blijft Mars veelal een onbestemd roodachtig klein schijfje.

Mars in 2019
Aan het begin van het jaar staat Mars in de tweede helft van de nacht aan de hemel. Mars komt dit jaar op 14 april in oppositie en dat betekent dat de planeet rond deze datum de gehele nacht zichtbaar is. Daarna wordt Mars een avondverschijning en staat de rest van het jaar aan de avondhemel.
Mars komt in 2019 niet in oppositie met de aarde.

   
Jupiter

Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel en als deze zichtbaar is ook één van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel.
De planeet is genoemd naar de gelijknamige Romeinse Oppergod en God van hemel en bliksem.

Jupiter in 2019
Jupiter is op 10 juni in oppositie en dan de gehele nacht zichtbaar. Tot die tijd is Jupiter vooral een ochtend verschijning en na 10 juni gaat Jupiter steeds vroeger onder. Eind december verdwijnt de planeet in de avondschemening.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Jupiter tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Schorpioen.

Oppositielus van Jupiter in 2019

Maantjes van Jupiter
Al in een gewone verrekijker zijn Jupiter's vier grootste maantjes te zien. Deze maantjes draaien binnen enkele dagen om de planeet en de positie veranderingen zijn al binnen enkele uren zichtbaar. Het is zeer attractief om de dans van de Jupitermaantjes te volgen. In het jaaroverzicht zijn alleen de meest bijzondere verschijnselen opgenomen.

   
Saturnus

Saturnus, de Lord of Rings, is de verst verwijderde planeet die zichtbaar is met het blote oog. In een verrekijker worden ook de ringen zichtbaar. De planeet ziet er dan uit als een ovaaltje. Ook de grootste maan van Saturnus "Titan" kan met een goede verrekijker gezien worden. Net als de andere bovenstaande planeten is ook deze planeet Saturnus benoemd naar een belangrijke Romeinse God.

Saturnus in 2019
Saturnus komt in januari uit de ochtendschemering tevoorschijn en wordt eind mei ook laat de de nacht zichtbaar. Op 9 juli is Saturnus in oppositie met zon. Zon - aarde - Saturnus staan dan op één lijn en de planeet is dan de gehele nacht zichtbaar.
Daarna is Saturnus vooral een avondverschijning tegen het einde van jaar wordt de plaaneet steeds moeilijker zichtbaar in de avondschemering.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Saturnus tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Maagd.

Oppositielus van Saturnus in 2019

KOMETEN IN 2019

Kometen, of ook wel staartsterren, bestaan over het algemeen uit vuile sneewballen die vaak in sterke ellipsvormige banen rond de zon draaien. Deze kometen zijn de zogenaamde periodieke kometen. Zij zijn regellmatig aan de sterrenhemel zichtbaar. Er zijn ook kometen die toevallig langskomen en een parabool- of hyperboolbaan om de zon beschrijven. Die zien we maar één keer en daarna vertrekken deze naar de diepten van het heelal om nooit meer terug te komen. Het is dan ook niet mogelijk om voorspellingen op te stellen van dit type kometen. Dat lukt wel bij periodieke kometen.
Wanneer het ijs van de komeet In de buurt van de zon begint te verdampen kunnen we dat waarnemen als de staart.

Er worden geen kometen verwacht, zichtbaar met het blote oog of eenvoudig op te zoeken met de verrekijker.

METEOREN IN 2019

Door het jaar heen zijn tientallen meteorenzwermen actief. Gedurende de nacht kunnen dan meerdere meteoren, in de volksmond ook wel vallende sterren, waargenomen worden. De tabel hieronder geeft van de data van de voornaamste en bekendste meteorenzwermen voor het komende jaar.

Zwerm
Datum
Maanfase %
(middernacht)
Quadrantiden 2019-01-03 o 09+
Lyriden 2019-04-22 a 85+
Perseïden 2019-08-11 o 82+
Leoniden 2019-11-17 o 80-
Geminiden 2019-12-14 mn 96-
o ochtenduren a avonduren mn middernacht

STERBEDEKKINGEN IN 2019

In elke nacht en gedurende elke omloop van Maan om de aarde worden in het pad van de Maan wel meerdere sterren bedekt. Vaak zijn het zwakke sterren. Een flinke telescoop is dan ook nodig om de bedekkingen te kunnen waarnemen. Met een kleinere telescoop zijn er ook al tientallen per jaar te zien. Anders wordt het als het gaat sterren welke met goed fatsoen zichtbaar zijn op het platte land met het blote oog of met behulp van een verrekijker. Dan is het aantal al snel gereduceerd tot een handjevol per jaar. Het zijn deze sterbedekkingen die we in het onderstaande overzicht opgenomen hebben. Volg de link voor details. In ons overzicht noemen we alleen de sterren groter dan de 3,5 magnitude.
Omdat de de verlichte zijde van de maan doorgaans zijn omgeving overstraald is met de verrekijker of kleine telescoop vaak alleen de in- of uittrede (verdwijnen of verschijnen) van de ster te zien aan de donkere zijde van de maan.

Datum Ster
2019-08-27 δ Gem
2019-10-19 ζ Tau
2019-11-15 η Gem
2019-11-16 μ Gem

 

HEMELKALENDER

   

DECEMBER 2018

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
3 december
 
Om 4 hr vanochtend staat de Maan in conjunctie met Spica en 's avonds om 20 hr volgt een conjunctie tussen de Maan met Venus. Beiden zijn niet zichtbaar, maar er is vanochtend voordat het licht wordt wel een mooie samenstand te zien van Maan (18-) met Spica en Venus. (RS)
5 december
 
In de ochtendschemering is een samenstand tussen de Maan (5-) met Mecurius en Venus te zien. (RS/SN)
13 december  
Op Uranus is vandaag een overgang van Mars over de zonneschijf te zien. (15MC)
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. De Maan stoort niet. (LPP/RS)
14 december
 
Vanavond is er een fraaie samenstand van de Maan met Mars en Neptunes. Neptunes is de verste planeet van ons zonnestelsel en alleen op donkere plekken waar te nemen, liefst met gebruik van een verrekijker of telescoop. We besteden er normaal gesproken geen aandacht aan, maar vanavond kun u proberen om met behulp van de Maan (44+) en Mars Neptunes opsporen. Alle drie hemellichamen samen vormen een vrijwel gelijkzijdige driehoek. Rechts boven van de Maan staat Mars en geheel rechts Neptunes. Mars en Neptunes komen ook in conjunctie met de Maan eerder op dag, maar dat is niet zichtbaar in ons land. (RS)
16 december
 

Vandaag staat komeet 46P/Wirtanen in samenstand met de Pleiaden en Aldebaran in de Stier. De wassende Maan is juist over zijn EK heen en kan in de avond storend licht geven. 's Avonds staat de komeet hoog aan hemel. Zoek de komeet daarom bij voorkeur 's ochtends in het WNW. (SN)

21 december
 
Apollo 8. Vandaag 50 jaar geleden werd de eerste bemande vlucht om de maan gelanceerd (1968). (JPL)
21 december
 
Vanochtend om 09 hr staat de Maan (97+) in conjunctie met Aldebaran. Bekijk de samenstand enkele uren eerder voordat de Maan onder gaat. Rechts van de Maan staan ook de Pleiaden. (RS)
21 december
 
Begin van de astronomische winter om 23:22 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2018 en duurt 88,98 dg. (LPP)
22 december  
Om 18:48 hr is het Volle Maan. De eerste Volle Maan gelegen na het begin van de astronomische winter wordt midwinter volle maan genoemd.
23 december
 

Vanavond om 18 hr staat komeet 46P/Wirtanen in conjunctie met Capella in de Voerman. De afstand tussen ster en komeet bedraagt dan 0,5°. Tijdens de samenstand wordt de afstand nog wat kleiner en komt rond 21:30 hr uit op 0,3°. Jammer is dat de Maan vol aan de hemel staat en flink stoort. (SN)

26 december
 
Om 17 hr staat de Maan (79-) in conjunctie met Regulus, bekijk de samenstand enkele uren later als beiden opgekomen zijn. (RS)
30 december
 
De conjunctie van de Maan met Spica is vandaag om 11 hr. Bekijk de samenstand voordat het gaat schemeren in de vroege ochtend. (RS)
 

JANUARI 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1/2/3 januari
 
Tijdens de komende dagen is in de ochtend een samenstand te zien van Maan met Venus en Jupiter en de ster Antares. Een conjunctie van de Maan (16-) met Venus volgt om 22 hr op 1 jan, maar speelt zich af onder onze horizon en is daarom niet zichtbaar. Op 3 jan om 08 hr staat de Maan (7-) in conjunctie met Jupiter en eerder vannacht om 02 hr staat de Maan (8-) in wijde conjunctie met Antares. Antares staat dan nog onder de horizon, maar staat rond 07:15 hr net iets boven de horizon. De beste kans om Antares te vinden is op 3 jan. tijdens de samenstand van de Maan met Jupiter als de ster net iets hoger boven de horizon staat dan op de eerdere dagen. (RS)
3 januari
 
Vandaag om 06 hr is dit jaar de afstand aarde-zon is het kleinst en bedraagt 147.099.760 km. (RS)
3 januari
 
Meteoren van de Quandrantiden: Deze zwerm wordt ook wel de Boötiden genoemd. In de avond van 3 januari wordt de maximale intensiteit verwacht, de maan is geen spelbreker. Bekijk deze meteoren in de vroege ochtend van de 3e of 4e, dan zijn deze het beste zichtbaar. (DP/LPP/RS)
12 januari
 
In de verrekijker staat Jupitermaan Callisto vanochtend om exact 08:06 hr in onder Jupiter. Het maantje is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje boven de planeet staat. (JSP)
12 januari
 
De Maan (36+) staat vanavond om 22 hr in conjunctie met Mars. De onderlinge afstand bedraagt 6°. (RS)
13 januari
 
Het zal geen gemakkelijke opgave zijn om de samenstand van Mercurius met Saturnus vanochtend aan de zuidoostelijke hemel op te sporen. Beiden staan laag boven de horizon en de schemert al flink. Een vrije transparante horizon is noodzakelijk. Gebruik eventueel een verrekijker om beiden op te sporen. De conjunctie tussen Mercurius en Saturnus is wat later overdag om 12 hr. (RS/SN)
17 januari
 
Om 19 hr vanavond staat de Maan (83+) in conjunctie met Aldebaran. De onderlinge afstand bedraagt 1°. (RS)
20/21/22/23/24 januari
 
Op 22 jan om 07 hr staat Jupiter in conjunctie met Venus. Houdt het koppel enkele dagen eerder al in de gaten en merk op dat Jupiter Venus steeds dichter nadert, maar na de 23e zich weer verdwijderd. De onderlinge afstand tussen Venus en Jupiter bedraagt tijdens de conjunctie 2,4°. (RS)
21 januari
 
Totale Maansverduistering: In de tweede helft van de nacht is een totale maansverduistering te zien. Tussen 05:41 hr en 6:42 hr is de Maan volledig verduisterd en staat er een koperrode Maan aan de sterrenhemel. (LPP)
23 januari
 
Om 03 hr staat de Maan (94-) in conjunctie met Regulus. De onderlinge afstand bedraagt 1,9°. (RS)
27 januari
 
Na opkomst van de Maan en Spica staan beiden in een ruime samenstand. Op de 26e om 17 hr stond de Maan (63-) in conjunctie met met de ster. De onderlinge afstand bedroeg 7°. (RS)
29 januari
 
Ten noorden van de Maan (37-) is vanochtend om 06 hr een vrij heldere ster zichtbaar. De Maan staat ermee conjunctie. Het gaat om de ster γ Lib. (RS/LPP)
30/31 januari - 1 februari
 
Vandaag t/m 1 feb staat de Maan is samenstand met Venus en Jupiter. Bekijk de samenstand rond 07 hr. De conjunctie van de Maan (21-) met Jupiter is op 30 jan om 23 hr en tussen Maan (15-) en Venus op 31 jan 18 hr. Beide conjuncties zijn bij ons niet te zien. (RS/LPP)
 

FEBRUARI 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
5 februari
 
De Maan staat vandaag dit jaar het verst van de aarde. De afstand tot de Maan bedraagt om 10 hr 406.557 km. Op 19 februari staat de Maan het dichtste bij de aarde. De Nieuwe Maan is niet zichtbaar. (LPP)
10 februari
 
Om 17 hr staat de Maan (28+) in conjunctie met Mars. Dit is bij ons niet te zien wegens daglicht, bekijk daarom de samenstand later op avond. Mars staat in samenstand met Uranus en daarom is vanavond ook een goede gelegenheid om te proberen om Uranus op te zoeken. Voor Uranus is zeker een verrekijker of ten minste een kleine telescoop nodig. En zoek een donkere plek buiten de bebouwde kom. Uranus heeft een blauwige schijn en staat links boven de rode Mars op ongeveer de afstand van ongeveer 3 keer de doorsnede van de Maan. (RS/SN)
13 februari
 
Mars in conjunctie met Uranus om 21 hr. De onderlinge afstand bedraagt 1,1°, iets meer dan 2 keer de maansdiameter. Heeft u de zoektocht naar Uranus op 10 feb gemist dan is vandaag de herkansing. Gebruik een verrekijker voor Uranus en zoek een donkere plek buiten stad of dorp. (RS)
14 februari
 
De Maan (62+) staat vanavond in de Hyaden (de markante V-vorm van het sterrenbeeld Stier) en komt om 06 hr in de ochtend van de 15e in conjunctie met Aldebaran, maar dan is de Maan allang onder. Bekijk de samenstand voordat het sterrenbeeld Stier na 02 hr op de 15e onder gaat. De Pleiaden staan ook in de buurt. (RS)
18 februari
 
Om 15 hr staat Venus in conunctie met Saturnus. De heldere Venus staat boven en de zwakkere Saturnus daaronder. Jupiter staat wat hoger aan de hemel en ook wat verder richting het zuiden. Bekijk de samenstanden vanochtend of morgenochtend in de schemering. (RS)
19 februari
 
De Volle Maan staat vandaag dit jaar het dichtste bij de aarde. De afstand tot de Maan bedraagt om 10 hr 356.577 km. Op 5 februari staat de Nieuwe Maan het verst van de aarde. (LPP)
19 februari
 
Vanmiddag om 14 hr staat de Maan (100) in conjunctie met Regulus. Bekijk de samenstand in avond als het donker is. (RS)
23 februari
 
Vannacht om 01 hr staat de Maan (84-) in conjunctie met Spica. De onderlinge afstand bedraagt 7°. (RS)
26/27/28 februari
 
Samenstanden van de Maan met Antares en Jupiter in de ochtendstond. Een conjunctie tussen de Maan (48-) en Antares vindt plaats op 26 feb om 16 hr en tussen de Maan (38-) en Jupiter op 27 feb. om 16 hr. (RS)
 

MAART 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 maart
  Begin van meteorologische lente. Het omvat de maanden maart, april en mei.
1/2 maart
 
Samenstand van de Maan met Saturnus en Venus in de vroege ochtend voordat de zon opkomt. Om 20 hr op de 1e staat de Maan in conjunctie met Saturnus, dit is niet te zien in ons land. Wij moeten het doen met een samenstand. Op de de 2e staat de afnemende Maan tussen Saturnus en Venus. De laatste staat laag boven de horizon. (RS)
11 maart
 
De Maan (20+) staat vanmiddag om 12 hr in conjunctie met Mars, dit is overdag en niet zichtbaar. Bekijk de samenstand later in avond voordat deze onder gaan. (RS)
12/13 maart
 
Komende nacht, als de Maan (34+) is onder gegaan, trekt deze door de sterrenhoop Hyaden, de markante V-vorm waar de Maan op de 12e nog onder staat. De Pleiaden staan rechts. Ook staat de Maan in conjunctie met Aldebaran. Op de 13e kan vastgesteld worden de Maan (44+) Aldebaran gepasseerd is. (RS)
14 maart
 
Albert Einstein werd 140 jaar geleden (1879) geboren. Einstein is bekent om de relativiteitstheorie. (JPL)
16 maart
 
Vanavond staat de Maan (76+) in ruime samenstand met Pollux en Castor van de Tweelingen. (RS)
19 maart
 
Om 02 hr staat de Maan in conjunctie met Regulus. De onderlinge afstand bedraagt 1,8°. (RS)
20 maart
 
Om 20:58 hr begint de astronomische lente. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de zomer, herfst en winter.
De astronomische lente duurt 92,74 dg. (LPP)
22 maart
 
Om 13 hr vanmiddag staat Spica in conjunctie in de Maan. Bekijk de samstand vanavond als beiden zijn opgekomen (Maan (94-)). (RS)
23 maart
 
Pierre Simon Laplace werd 270 jaar geleden (1749) geboren. Laplace is bekend om zijn theorie over het ontstaan van het zonnestelsel. (JPL)
26/27 maart
 
Op 25 maart staat de Maan in conjunctie met Spica. Dit is voor ons niet zichtbaat. Bekijk de samenstand (Maan (70-)) 's ochtends van de 26e. Op de 27e staat de Maan (61-)in conjunctie met Jupiter om 3 hr. Dit is wel te zien. (RS)
29 maart
 
Maan (40-) in conjunctie met Saturnus om 06 hr. Het is een zeer nauwe conjunctie en Saturnus wordt door bedekt in de regio van de Indische Oceaan. (RS)
31 maart
 
Om 2:00 hr vanochtend gaat de klok een uur vooruit (03:00 hr); het begin van de zomertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in zomertijd. Een handig ezelsbruggetje voor hen die het niet kunnen onthouden: In het VOORjaar gaat de klok VOORuit.
 

APRIL 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
9 april
 
De Maan (20+) staat vanavond in samenstand met Aldebaran en Mars. De conjunctie van de Maan was vanochtend om 07 hr en tussen Maan en Alberan om 18 hr. Dit was bij ons niet zichtbaar. Bekijk de samenstand voordat ze onder gaan. (RS)
13 april
 
De Maan (52+) staat vannacht in ruime samenstand met Castor en Pollux. Bekijk de samenstand voordat deze ondergaan. (RS)
14/15 april
 
De Maan staat in samenstand met Regulus. De conjunctie vond plaats om 11 hr op de 15e. (RS)
18 april
 
Om 22 hr staat de Maan (99+) in ruime conjunctie met Spica. (RS)
22 april
 
Meteoren van de Lyriden. Vannacht is er weer een bekende meteorenzwerm te zien. Het beste tijdstip om de gaan kijken ligt na is voor in de avond als de Maan nog niet op is.. (DP/LPP/RS)
22/23/24/25/26 april
 
De Maan staat de komende dagen in samenstand met Antares, Jupiter en Saturnus. Op de 22e staat de Maan (91-) nog rechts van Antares, op de 23e tussen beiden in. Op de 24e is de Maan (76-) ook Jupiter gepasseerd en is Maan op weg naar Saturnus. Op de 26e is Maan (58-) Saturnus ook voorbij. De conjunctie van Maan met Antares vindt plaats op de 22e om 11 hr, met Jupiter op de 23e om 14 hr en met Saturnus op de 25e om 17 hr. Deze conjuncties zijn niet zichtbaar. (RS)
 

MEI 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 mei
 
In de verrekijker staat Jupitermaan Callisto vanochtend om exact 05:19 hr boven Jupiter. Het maantje is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje onder de planeet staat. (JSP)
7 mei
 
Vanavond staat de Maan (9+) in samenstand met Mars. De conjunctie vindt plaats om 02 hr als beiden reeds ondergegaan zijn. (RS)
12/13 mei
 
Rond middernacht is er een samenstand van de Maan (60+) met Regulus te zien. De conjunctie vond eerder overdag plaats om 15 hr. (RS)
15/16 mei
 
Samenstand van de Maan (90+) met Spica. De conjunctie vindt plaats op de 16e om 09 hr. Bekijk de samenstand in de avonduren. (RS)
20/21 mei
 
Op 19 mei om 18 hr staat de Maan in conjunctie met Antares en op 20 mei met Jupiter. Bekijk de samenstanden in de vroege ochtend van 20 (Maan (98-) en 21 (Maan (95-)) mei. (RS/SN)
23 mei
 
Om 23 hr staat de Maan op 22 mei in conjunctie met Saturnus. Beiden staan dan nog onder de horizon. Bekijk de samenstand als de hemellichamen opgekomen zijn (Maan (94-). (RS/SN)
 

JUNI 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 juni
 
Begin van meteorologische zomer. Het omvat de maanden juni, juli en augustus.
4/5 juni
 

Samenstand van de Maan met Mercurius en Mars. Op 4 juni staat de jonge Maan om 19 hr in conjunctie met Mercurius. Op 5 juni volgt de om 18 hr een conjunctie met Mars. Bekijk de samenstanden voordat deze ondergaan. De Maan is op 4 juni slechts 1 dag en 10 uur (3+) oud en zal mogelijk moeilijk te vinden zijn. Op 5 juni in de Maanfase 7+. (RS/SN)

9 juni
 
Om 23 hr op de 8e staat de Maan in conjunctie met Regulus. Het is dan nog licht. Bekijk de samenstand (Maan (35+)) vanaf middernacht. (RS/SN)
13 juni
 
Op 12 juni om 13 hr staat de Maan in conjunctie met Spica. Bekijk de samenstand (Maan (79+)) vannacht als het donker geworden is. (RS/NS)
16/17 juni
 
Rond het tijdstip dat de nagenoeg Volle Maan op 16 juni ondergaat (04:54 hr) staat deze in conjunctie met Antares. De onderlinge afstand bedraagt dan 7°. Bekijk dit wat eerder in de nacht. Later op de 16e volgt een conjunctie met Jupiter om 20 hr. Bekijk ook deze samenstand als het donker geworden is. (RS/NS)
17 juni
 
De laatste Volle Maan, vandaag om 10:30 MEZT, voorafgaande aan het begin van de astronomische zomer staat ook bekend als "Grasmaan". (LPP)
18 juni
 
Vanmiddag om 17 hr staat Mars in conjunctie met Mercurius. De onderlinge afstand is dan slechts 0,2°. Dit gebeurt overdag en is dus niet zichtbaar. Bekijk de fraaie samenstand in de schemering van vanavond. Mercurius is de helderste van de twee en staat net boven Mars. Castor en Pollux staan er boven. (RS/NS)
19 juni
 
Tegen de tijd dat het licht geworden is staat de Maan in conjunctie Saturnus, In Zuid Amerika en Zuid Afrika wordt de planeet door de Maan bedekt. Hier is bij ons niets van te zien. Bekijk de samenstand als het nog donker (Maan (97-)) is. (RS/SN)
20 juni
 
In de verrekijker staat Jupitermaan Callisto vannacht om exact 00:55 hr boven Jupiter. Het maantje is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje boven de planeet staat. (JSP)
21 juni
 

Om 17:54 hr begint de astronomische zomer. Vandaag is de langste dag. De zon staat 16h45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, herfst en winter.
De astronomische zomer duurt 93,66 dg. (LPP)

 

JULI 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 juli
 
De oude Maan (4-) staat vanochtend in ruime samenstand met Venus en Aldebaran. Bekijk dit in de ochtend schemering. (RS/SN)
4 juli
 
Vandaag om 23 hr staat de aarde dit jaar het verste van de zon af. De afstand tot de zon bedraagt dan: 152.104.284 km. (RS)
5/6 juli
 
Om 04 hr op 6 juli staat de wassende Maan in conjunctie met Regulus. Bekijk de samenstand 's avonds op de 5e (Maan (12+)) en 6e (Maan (21+)). (RS/NS)
9 juli
 
Overdag om 20 hr staat de Maan in conjunctie met Spica. Bekijk de samenstand later op de avond (Maan (55+)). (RS/NS)
12/13 juli
 
Samenstand van Maan met Antares en Jupiter. De conjunctie van Maan met Antares is op de 13e om 10 hr en met Jupiter om 21 hr. De Maanfase is op de 12e 84+ en op de 13e 91+. (RS/NS)
15 juli
 
In de verrekijker staat Jupitermaan Callisto vannacht om exact 00:31 hr onder Jupiter. Het maantje is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje boven de planeet staat. (JSP)
15/16 juli
 
De Maan staat in samenstand met Saturnus. De conjunctie is om 10 hr op de 16e. De Volle Maan is tijdens deze samenstand op de 16e ook gedeeltelijk verduisterd. Zie hieronder. (RS/NS)
16 juli
 
Gedeeltelijke Maansverduistering: Als de Maan opkomt om 21:49 hr is de Maansverduistering al aan de gang in de bijschaduw. Dit zal weinig mensen opvallen. Pas om 22:01 hr treedt de Maan de kernschaduw binnen en begint een gedeeltelijke maansverduistering in die vooral het noordelijk deel van de Maan zal verduisteren. Om 23:30 is de verduistering maximaal en daarna zal het verduisterde deel weer afnemen. Om 00:59 hr treedt de Maan uit de kerschaduw en om 02:16 hr verlaat de Maan ook de bijschaduw. (LPP)
20 juli
 
Niel Amstrong (Apollo 11) zet 50 jaar geleden als eerste man voet op de maan (1969). (JPL)
28 juli
 
Kort voordat de de Maan opkomt staat deze in conjunctie met Aldebaran. Bekijk de samenstand wat later rond 03 hr (Maan (21-)). De Pleiaden staan ook in de buurt. (RS/NS)
 

AUGUSTUS 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
5 augustus
 
Op 6 augutus om 3 hr staat de Maan in conjunctie Spica. Beiden zijn dan allang ongegaan. Bekijk de samenstand van de Maan met Spica daarom in de schemering van vanavond en morgenavond en merk op dat de Maan (de 5e 30+ en de 6e 41+) Spica voorbij is. (RS/NS)
8 augustus
 
In de verrekijker staat Jupitermaan Callisto vanavond om exact 22:22 hr boven Jupiter. Het maantje is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje onder de planeet staat. (JSP)
9 augustus
 
Om 14 hr staat de Maan in conjunctie met Antares en vanacht om 02 hr met Jupiter. Beide conjuncties zijn niet waar te nemen in ons land. Wel een mooie samenstand (Maan 73+) die aan de westelijke horizon in de schemering opduikt maar ook snel daarna onder de kim verdwijnt. (RS/NS)
11 augustus
 
Meteoren van de Perseiden: Dit is wellicht de bekendste meteorenzwerm en zichtbaar van 23 juli tot 22 augustus. Het maximum ligt rond 11/14 augustus. Per uur kunnen er dan tot 100 meteoren per uur waargenomen worden. Bekijk deze meteoren als het na middernacht goed donker geworden is en de wassende Maan is onder gegaan. De omstandigheden voor latere nachten zijn ongunstig vanwege de nagenoeg volle maan. Er zijn nog andere meteoorzwermen actief, maar die zijn veel minder rijk. (DP/LPP/RS)
11/12 augustus
 
Samenstand van Maan met Saturnus. De conjunctie van om 12 hr op de 12e en dat is bij ons niet zichtbaar. Bekijk de samenstand met Maan (11e 88+ en 12e 94+) in de avonduren. (RS/NS)
24 augustus
 
Samenstand van Maan (45-) met Aldebaran in de vroege ochtend. Om 13 hr volgt de conjunctie. De Pleiaden staan ook in de buurt.(RS/NS)
27 augustus
 
Het begint al te schemeren als de Maan (15-) de ster δ Gem bedekt. Om 06:04 hr verdwijnt de Maan aan de verlichte zijde en komt dan om 06:31 hr weer tevoorschijn aan de donkere zijde. Alleen de wederverschijning aan de donkere zijde van de Maan zal te zien zijn in kleinere telescopen en verrekijkers. (DP/RS)
 

SEPTEMBER 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 september
 
Begin van meteorologische herfst. Het omvat de maanden september, oktober en november.
5/6 september
 
De Maan staat de komende dagen in conjunctie met Antares en Saturnus. De conjunctie van de Maan (46+) met Antares is om 22 hr, maar dan staat de ster erg laag boven de horizon, bekijk dit dus half uurtje eerder op de avond. Op de 6e volgt om 9 hr een conjunctie van de Maan met Saturnus. Dit is niet te zien, maar het schouwspel de volgende avond om te zien dat Maan (58+) Saturnus voorbij is. (RS/NS)
8 september
 
Maan (76+) in samenstand met Saturnus. De conjunctie vond eerder vandaag plaats om 15 hr. (RS/NS)
12 september
 
Luna 2 landde 60 jaar geleden (1959) als eerste ruimtetoestel op de maan. (JPL)
20/21 september
 
Als de Maan (62-) op de 20e 's avonds opkomt staat deze in samenstand met Aldebaran. De conjunctie vond plaats op de 20e om 19 hr. (RS/NS)
21 september
 
Gustavus Theodore von Holst werd 145 jaar geleden (1874) geboren. Holst was componist en componeerde o.a. "The Planets". (JPL)
23 september
 

Om 09:50 hr begint de astronomische herfst. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en winter.
De astronomische herfst duurt 89,85 dg. (LPP)

24 september
 
Bij opkomst van de Maan (29-) staat deze in samenstand met Castor en Pollux. (SN)
26 september
 
De Maan (10-) staat opkomst vanochtend in samenstand met Regulus. De conjunctie volgt later vanochtend om 10 hr. (RS/SN)
 

OKTOBER 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
3 oktober
 
In de avondschemering is er een samenstand te zien van de Maan met Antares en Jupiter. De Maan (31+) staat op de 6e vlak bij Jupiter. De conjuncties van de Maan met Antares en Jupiter zijn bij ons niet te zien. De conjunctie van de Maan met Antares is om 05 hr en met Jupiter om 23 hr. (RS/SN)
5 oktober
 
Vanavond staat Maan in samenstand met Saturnus. De conjunctie later rond middernacht als beiden zijn ondergaan. (RS/SN)
7 oktober
 
Luna 3 maakte 60 jaar geleden (1959) als eerste foto's van achterzijde van de maan.
13 oktober
 
De eerste Volle Maan, vandaag om 23:07 MEZT, na het begin van de astronomische herfst wordt ook wel "oogstmaan" genoemd.
17 oktober
 
Vanavond om 23 hr staat de Maan (84-) in conjunctie met Aldebaran. De afstand tussen beiden bedraagt 2°. (RS/SN)
19 oktober
 
De ster ζ Tau wordt vannacht door de Maan bedekt. De ster verdwijnt omstreeks 02:30 hr aan de verlichte zijde en komt om 03:17 hr aan de donkere weer tevoorschijn. Alleen de wederverschijning aan de donkere zijde van de Maan zal te zien zijn in kleinere telescopen en verrekijkers. (DP/RS)
21 oktober
 
Vanochtend staat de Maan (54+) in samenstand met Castor en Pollux. (RS)
23/24 oktober
 
De Maanstaat vandaag (fase 23e; 32-) en morgen (fase 24e; 22-) in samenstand met Regulus. De conjunctie op de 23e om 20 hr is bij ons niet te zien. (RS)
26 oktober
 
Vanavond om 20 hr staat de Maan in conjunctie met Mars. Hiervan is alleen de samenstand in de ochtend voor zonsopkomst te zien. De zeer smalle oude Maan (6-) staat vanocht boven Mars. (RS)
26/27 oktober
 
Nacht van de nacht. Bij de Nacht van de nacht draait het om duisternis en worden er in het gehele land activiteiten georganiseerd rondom dit thema. In Maarssen wordt een nachtwandeling gehouden waarbij onder meer ook naar de sterren gekeken kan worden. Nadere bijzonderheden volgen volgen op de site van het IVN.
27 oktober
 
Einde van de zomertijd. Om 03:00 hr gaat de klok een uur achteruit (02:00 hr); het begin van de wintertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in winterttijd.
31 oktober
 
In de verrekijker trekt Jupitermaan Callisto vanavond om exact 17:57 hr rakelings over Jupiter. Het maantje moet aan de bovenrand van Jupiter gezocht worden. Callisto is dan in conjunctie met de planeet. In een telescoop kan het omgekeerd zijn, dus dat het maantje onder de planeet staat.
Merk op dat er slechts 2 van de 4 maantjes zichtbaar zijn. Io en Europa zijn bezig met een overgang en gaan voor de planeet langs. Later vanavond komt eerst om 18:10 hr Europa in de verrekijker aan de rechterzijde tevoorschijn en om 18:57 hr volgt Io. Met een wat grotere telescoop is ook de schaduw van de maantjes op het planeet oppervlak waar te nemen. De schaduw van Io is tot 19:51 hr te volgen en van Europa tot 20:03 hr. De schaduw verraadt zich als twee zwarte stippen. (JSP)
     
 

NOVEMBER 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1/2 november
 
Om 08 hr op 2 nov staat de Maan in conjunctie met Saturnus. Dit is in onze regio niet te zien. Bekijk de samenstand op vanavond en morgen avond. De wassende Maan is op de 1e 25+ en op de 2e 34+ verlicht. (RS)
11 november
 

Mercurius overgang: Om 13:35 hr begint een Mercuriusovergang. De planeet Mercurius kunnen we dan als een klein zwart stipje zien wat voor de zon langs trekt. De overgang niet niet in zijn geheel te volgen, want de zon gaat om 17:55 hr onder en dan is de overgang nog bezig. Op de animatie is het verloop van de overgang te zien. De planeet is hier evenwel overdreven groot voorgesteld. Een kleine telescoop is noodzakelijk om de planeet te kunnen zien op de zonneschijf.
(RS)

NEEM WEL DE VEILIGHEIDS VOORSCHRIFTEN IN ACHT EN GEBRUIK EEN DEUGDELIJK ZONNEFILTER OP DE TELESCOOP.
KIJK NOOIT RECHTSTREEKS MET DE TELESCOOP OF VERREKIJKER NAAR DE ZON. BLIJVENDE BLINDHEID IS HET GEVOLG.

14 november
  Maan (97-) in conjunctie met Aldebaran om 07 hr vanochtend. De onderlinge afstand bedraagt 2,5°. (RS)
15 november
 
De ster η Gem wordt vanavond door de Maan (88-) bedekt. De ster verdwijnt omstreeks 22:50 hr aan de verlichte zijde en komt om 23:22 hr aan de donkere weer tevoorschijn. Alleen de wederverschijning aan de donkere zijde van de Maan zal te zien zijn in kleinere telescopen en verrekijkers. (DP/RS)
16 november
 
Een paar uur later wordt de ster μ Gem wordt door de Maan (87-) bedekt. De ster verdwijnt omstreeks 02:38 hr aan de verlichte zijde en komt om 03:56 hr aan de donkere weer tevoorschijn. Alleen de wederverschijning aan de donkere zijde van de Maan zal te zien zijn in kleinere telescopen en verrekijkers. (DP/RS)
17 november
 
Meteoren van de Leoniden: Een rijke meteorenzwerm, maar met sterk wisselende intensiteiten. Met geluk kunnen tot 10 meteoren per uur waargenomen worden. De zwerm is het meest actief in de tweede helft van de nacht. Soms valt er echter ook een ware 'sterrenregen'. De Maan (75-) is wel belemmerend. (DP/LPP/RS)
17 november
 
Bij opkomst van de Maan staat deze in samenstand met Castor en Pollux (RS)
20 november
 
Als de Maan (49-) vannacht opkomt staat deze in samenstand met Regulus. De conjunctie vond plaats om middernacht toen beiden nog onder de horizon stonden. (RS)
24/25 november
 
Aan de ochtendhemel staat de Maan vandaag (8-) en morgen (3-) in samenstand met Mars en Mercurius. Om 10 hr staat de op de 24 in conjunctie met Mars en op de 25e om 03 hr met Mercurius. Beide conjuncties zijn niet zichtbaar. (RS)
29 november
 
Vlak voordat de Maan (11+) ondergaat is een samenstand te zien met Saturnus. De conjunctie vindt plaats later op de avond als beiden onder de horizon verdwenen zijn. (RS)
 

DECEMBER 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
11 december
 
De Maan (99+) staat vanochtend in de Stier nabij de Pleiaden en Aldebaran. De conjunctie met Aldebaran is later op dag om 13 hr, (RS)
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. Het licht van de nagenoeg Volle Maan stoort erg veel. (LPP/RS)
14 december
 
De Maan staat vanavond in samenstand met Castor en Pollux. (RS)
17 december
 
Om 06 hr staat de Maan (72-) in conunctie met Regulus. De onderling afstand is 3,2° (RS)
21 december
 
De Maan (29-) staat vanochtend in samenstand met Spica. De conjunctie vond plaats op de 20e om 22 hr. (RS)
22 december
 

Begin van de astronomische winter om 05:19 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2019 en duurt 88,97 dg. (LPP)

23 december
 
Om 02 hr staat de Maan in conjunctie Mars. Beiden staan dan nog onder horizon. Bekijk de samenstand (Maan (10-)) later in de vroege ochtend. (RS)
28/29 december
 
De Maan komt om 03 hr op de 29e in conjunctie met Venus. Bekijk de samenstand op de avond (Maanfase 28e 7+ en 29e 12+) ervoor en erna. (RS)
 

Bronnen:

Software:
Astronomy Lab (AL)
Alcyone Ephemeris (AE)
Alcyone Eclips Calculator (AEC)
Dance of the Planets (DP)
JupSat Pro (JSP)
Lunar Occultation Workbanch (LOW)
Lunar Phase Pro (LPP)
Planet's Visibility (PV)
RedShift (RS)
Saturn's Moons (SM)
Solar (S)
Starry Night (SN)
Stellarium (St)
The Sky (TS)

Internet:
Jet Propulsion Laboratory (JPL)
15 Millennium Cataloque (15MC)





.