Nederlands English Home Contact Disclaimer Sitemap Nieuw/New

STERRENHEMEL

14e editie: 2020; laatst bijgewerkt: 14-Nov-2019

HOOGTEPUNTEN

2020   2021  
2020-03-18/19 Fraaie samenstand van Maan met Mars, Jupiter en Saturnus aan de ochtendhemel. 2021-06-10 Gedeeltelijke zonsverduistering
2020-04-03/04 Venus staat in de Pleiaden.    
2020-05-22 Conjunctie Venus/Mercurius    
2020-06-19 Venus bedekking door de Maan overdag    
2020-12-21 Conjunctie Jupiter/Saturnus    

INLEIDING

Dit overzicht is samengesteld voor de beginnende liefhebber in de sterrenkunde en wil een leidraad zijn om met het blote oog of een eenvoudige verrekijker, spottingscope of kleine telescoop de sterrenhemel te bestuderen. Berekeningen en schema's voor de hemelverschijnselen zijn uitgevoerd met verschillende sterrenkundige software pakketen. Voor genoemde gedenkdagen worden gegevens gebruikt van de kalender van het Jet Propulsion Laboratory (JPL).
Vrijwel alle met het blote oog zichtbare bijzondere gebeurtenissen worden genoemd en gaan vergezeld van opzoekkaartjes. Vaak is de Maan leidend en van hieruit kunnen de andere genoemde sterren en planeten gevonden worden. Is de betreffende ster gevonden dan kan men van daar uit op zoek naar het sterrenbeeld waartoe deze behoort. Daarvoor zijn voor elke maand sterrenkaarten opgenomen om het opzoeken aan de hemel eenvoudiger te maken en wordt een summiere opsomming gegeven van de zichtbare hemelobjecten. Op de sterrenkaarten staan ook de andere sterrenbeelden welke op deze avond zichtbaar zijn, zodat men snel de weg aan de sterrenhemel kan leren kennen. Bij de sterrenkaarten staan veel tips en trucs om de weg aan de sterrenhemel te leren kennen . Hier worden ook de hemelichamen, sterrenhopen en sterrenstelsels beschreven. Een eenvoudige verrekijker is daarbij een handig hulpmiddel. De sterrenkaarten zijn echter alleen geschikt voor de avonduren.
Wanneer de Maan genoemd wordt, dan wordt ook aangegeven hoeveel percent van de Maan om middernacht verlicht is. Een + of - teken geeft aan of het een wassende of krimpende is. Dus (94-) staat voor een krimpende Maan die voor 94% is verlicht.
Moeilijke termen en begrippen worden uitgelegd in ons clossarium. Het volstaat om de link te volgen. Meer inleidende informatie en nuttige tips voor het waarnemen staat <hier>.

ZONNESTELSEL

Ons zonnestelsel kent 8 planeten; van de zon af gezien zijn dat Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Pluto is sedert augustus 2006 geen planeet meer, maar een dwergplaneet.
De paneten Mercurius en Venus zijn de zogeheten binnenplaneten en staan dus tussen de aarde en de zon. Daardoor kunnen we bij beiden schijngestalten waarnemen, zoals bij de maan. Met een kleine telescoop of verrekijker zijn vooral de schijngestalten van Venus goed waar te nemen.
Van de buitenplaneten zijn Mars, Jupiter en Saturnus met het ongewapende oog gemakkelijk aan de nachtelijke sterrenhemel te vinden en met name Jupiter en Saturnus zijn ook in de verrekijker bezienswaardige objecten. Bij Jupiter kunnen de vier grootste maantjes gezien worden en bij Saturnus worden in de verrekijker ook de beroemde ringen zichtbaar.
Uranus en Neptunes zijn zo lichtzwak dat deze alleen goed te zien zijn met goede verrekijkers en telescopen. Als U bekend is waar de planeten aan de sterrenhemel staan kunt U deze planeten ook met een verrekijker opzoeken. In onze hemelkalender laten we beiden in het algemeen buiten beschouwing, tenzij deze gemakkelijk met de Maan als lijdraad te vinden zijn. Pluto is zondermeer niet zichtbaar in de verrekijker.

ZON EN MAAN IN 2020

Schemerdiagram en zon

Het schemerdiagram links toont in vogelvlucht het tijdstip van de opkomst en ondergang van de zon, nachtelijke duisternis en de schemerzone.
In de maanden juni en juli wordt het ook in de nacht niet geheel donker.

Zonsverduisteringen in 2020
Op de volgende dagen zijn er zonsverduisteringen zichtbaar in Nederland:

Geen

Andere zonsverduisteringen te zien op aarde:

2020-06-21 Ringvormig
2020-12-14 Totaal

Verklaring van kleuren in de eclipsschema's

 

   
Maan

Bij (helder) maanlicht zijn veel sterren en andere hemelverschijnselen moeilijker waar te nemen. Het diagram links laat zien wanneer er storend maanlicht is.
De mooiste nachtelijke zoektochten aan de sterrenhemel maakt u zonder maan. Uitgaande voor de avond geldt als beste omstandigheid dat de maan tussen het laatste kwartier en eerste kwartier moet zijn; rond nieuwe maan dus. Dat zijn de perioden met de donkerblauwe banen in het linker diagram. Rond Volle Maan, de grijze banen, stoort de maan met te veel licht.

Maansverduisteringen in 2020
Op de volgende dagen zijn er maansverduisteringen te zien:

Geen

Andere maansverduisteringen te zien op aarde:

Geen

Verklaring van kleuren in de eclipsschema's

PLANETEN IN 2020

Mercurius

De eerste planeet vanaf de zon gezien is Mercurius. Een jaar op Mercurius duurt slechts 88 dagen. Dat betekent dat de planeet zich ook snel aan de hemel verplaatst en daar dankt Mercurius ook zijn naam aan: Snelle bode. De snelle omloop om de zon betekent ook dat de planeet vaak wisselt van ochtendster naar avondster. Mercurius is niet altijd evengoed zichtbaar omdat deze dicht bij de zon staat en dus vlak na zonsopkomst of ondergang een weinig boven de horizon moet worden opgezocht. Laaghangende bewolking, nevel of hogere gebouwen dan wel bomen gooien dan al gauw roet in het eten. Zoek dus een vrije horizon.

Mercurius in 2020
In 2020 is Mercurius 3x avondster en 3x ochtendster. De beste ochtend verschijning is in juli/augustus en november/december. Ook de zichtbaarheid in de avonden van februari en mei/juni zijn gunstig. De tabel hieronder geeft de zoekkaartjes. Op de zoekkaartjes staat het pad van de planeet ten opzichte van opkomende of ondergaande zon aangegeven. Ongeveer 45 min na zonsondergang kan het beste naar de planeet gezocht worden. De rode lijn is de horizon voor dat moment.

Ochtendster Avondster
mrt-apr feb-mrt
jul-aug jun-jul
nov-dec sep-okt
   
   
Venus

Venus is de ultieme ochtend- of avondster en komt soms tot 4,5 uur voor de zon op, of gaat zij na de zon onder. Venus kan na zon en maan het helderste hemellichaam zijn. In gunstige omstandigheden, dus bij maanloze nachten, kan de planeet zelfs eigen schaduwen werpen! Er zijn zelfs meldingen van mensen die de planeet met het ongewapende oog overdag gezien menen te hebben. Een jaar op Venus duurt 226 aardse dagen en doorgaans kunnen we elk jaar Venus één keer als ochtendster en één keer als avondster zien.
Venus is genoemd naar de Romaanse liefdesgod. En wie Venus door een telescoop of verrekijker bekijkt zal opmerken dat deze naam heel toepasselijk is. Venus toont net als de maan schijngestalten en het groeiende of afnemende sikkeltje van Venus is een juweeltje op zich.

Venus in 2020
Venus is als avondster nog tot eind mei aan de wesstelijke sterrenhemel te zien. Rond half juni wordt Venus weer zichtbaar aan de oostelijke horizon en klimt snel.
De tabel hieronder geeft de zoekkaartjes. Op de zoekkaartjes staat het pad van de planeet ten opzichte van opkomende of ondergaande zon aangegeven. Ongeveer 45 min na zonsondergang kan het beste naar de planeet gezocht worden. De rode lijn is de horizon voor dat moment.

Ochtendster Avondster
jan-mei jun-dec
schijngestalten van Venus
   
Mars

Vanwege het rode uiterlijk hebben de Romeinen deze planeet vernoemd naar hun oorlogsgod. Met een wat grotere telescoop zijn bij Mars twee kleine maantjes te zien. In een verrekijker blijft Mars veelal een onbestemd roodachtig klein schijfje.

Mars in 2020
In het begin van het jaar staat is Mars in de ochtend te zien en op 13 oktober is Mars in oppositie met de zon. Mars is dan de gehele nacht zichtbaar. Tegen het einde van het jaar is Mars in de ochtenduren niet meer waar te nemen.

Oppositielus van Mars in 2020

   
Jupiter

Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel en als deze zichtbaar is ook één van de helderste objecten aan de nachtelijke hemel.
De planeet is genoemd naar de gelijknamige Romeinse Oppergod en God van hemel en bliksem.

Jupiter in 2020
Jupiter is op 14 juli in oppositie en dan de gehele nacht zichtbaar. Tot die tijd is Jupiter vooral een ochtend verschijning en na 14 juli gaat Jupiter steeds vroeger onder. Eind december verdwijnt de planeet in de avondschemening.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Jupiter tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Schorpioen.

Oppositielus van Jupiter in 2020

Maantjes van Jupiter
Al in een gewone verrekijker zijn Jupiter's vier grootste maantjes te zien. Deze maantjes draaien binnen enkele dagen om de planeet en de positie veranderingen zijn al binnen enkele uren zichtbaar. Het is zeer attractief om de dans van de Jupitermaantjes te volgen. In het jaaroverzicht zijn alleen de meest bijzondere verschijnselen opgenomen.

   
Saturnus

Saturnus, de Lord of Rings, is de verst verwijderde planeet die zichtbaar is met het blote oog. In een verrekijker worden ook de ringen zichtbaar. De planeet ziet er dan uit als een ovaaltje. Ook de grootste maan van Saturnus "Titan" kan met een goede verrekijker gezien worden. Net als de andere bovenstaande planeten is ook deze planeet Saturnus benoemd naar een belangrijke Romeinse God.

Saturnus in 2020
Saturnus komt in januari uit de ochtendschemering tevoorschijn en wordt eind mei ook laat de de nacht zichtbaar. Op 9 juli is Saturnus in oppositie met zon. Zon - aarde - Saturnus staan dan op één lijn en de planeet is dan de gehele nacht zichtbaar.
Daarna is Saturnus vooral een avondverschijning tegen het einde van jaar wordt de plaaneet steeds moeilijker zichtbaar in de avondschemering.
Het schema hieronder geeft het pad aan van Saturnus tussen de sterren rond de oppositedatum in het sterrenbeeld Maagd.

Oppositielus van Saturnus in 2020

KOMETEN IN 2020

Kometen, of ook wel staartsterren, bestaan over het algemeen uit vuile sneewballen die vaak in sterke ellipsvormige banen rond de zon draaien. Deze kometen zijn de zogenaamde periodieke kometen. Zij zijn regellmatig aan de sterrenhemel zichtbaar. Er zijn ook kometen die toevallig langskomen en een parabool- of hyperboolbaan om de zon beschrijven. Die zien we maar één keer en daarna vertrekken deze naar de diepten van het heelal om nooit meer terug te komen. Het is dan ook niet mogelijk om voorspellingen op te stellen van dit type kometen. Dat lukt wel bij periodieke kometen.
Wanneer het ijs van de komeet In de buurt van de zon begint te verdampen kunnen we dat waarnemen als de staart.

Er worden geen kometen verwacht, zichtbaar met het blote oog of eenvoudig op te zoeken met de verrekijker.

METEOREN IN 2020

Door het jaar heen zijn tientallen meteorenzwermen actief. Gedurende de nacht kunnen dan meerdere meteoren, in de volksmond ook wel vallende sterren, waargenomen worden. De tabel hieronder geeft van de data van de voornaamste en bekendste meteorenzwermen voor het komende jaar.

Zwerm
Datum
Maanfase %
(middernacht)
Quadrantiden 2020-01-03 o 48+
Lyriden 2020-04-21/22 m 4-
Eta Aquariden 2020-05-05 o 97+
Perseïden 2020-08-12/13 m 38-
Orioniden 2020-10-21 o 24+
Leoniden 2020-11-17 o 5+
Geminiden 2020-12-13/14 m 1-
o ochtenduren a avonduren m middernacht

STERBEDEKKINGEN IN 2020

In elke nacht en gedurende elke omloop van Maan om de aarde worden in het pad van de Maan wel meerdere sterren bedekt. Vaak zijn het zwakke sterren. Een flinke telescoop is dan ook nodig om de bedekkingen te kunnen waarnemen. Met een kleinere telescoop zijn er ook al tientallen per jaar te zien. Anders wordt het als het gaat sterren welke met goed fatsoen zichtbaar zijn op het platte land met het blote oog of met behulp van een verrekijker. Dan is het aantal al snel gereduceerd tot een handjevol per jaar. Het zijn deze sterbedekkingen die we in het onderstaande overzicht opgenomen hebben. Volg de link voor details. In ons overzicht noemen we alleen de sterren groter dan de 5e magnitude.
Omdat de de verlichte zijde van de maan doorgaans zijn omgeving overstraald is met de verrekijker of kleine telescoop vaak alleen de in- of uittrede (verdwijnen of verschijnen) van de ster te zien aan de donkere zijde van de maan.

Datum Ster
2020-01-09 Mu Gem
2020-02-06 Eta Gem
2020-03-29 Epsilon Tau
2020-07-09 Epsilon Cap
2020-09-27 Epsilon Cap
2020-10-04 Xi1 Cet
2020-10-07 107 Tau
2020-11-03 Iota Tau
2020-12-21 30 Psc
2020-12-21 33 Psc
2020-12-24 Xi1 Cet

DECEMBER 2019

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
11 december
 
De Maan (99+) staat vanochtend in de Stier nabij de Pleiaden en Aldebaran. De conjunctie met Aldebaran is later op dag om 13 hr, (RS)
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. Het licht van de nagenoeg Volle Maan stoort erg veel. (LPP/RS)
14 december
 
De Maan staat vanavond in samenstand met Castor en Pollux. (RS)
17 december
 
Om 06 hr staat de Maan (72-) in conunctie met Regulus. De onderling afstand is 3,2° (RS)
21 december
 
De Maan (29-) staat vanochtend in samenstand met Spica. De conjunctie vond plaats op de 20e om 22 hr. (RS)
22 december
 

Begin van de astronomische winter om 05:19 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2019 en duurt 88,97 dg. (LPP)

23 december
 
Om 02 hr staat de Maan in conjunctie Mars. Beiden staan dan nog onder horizon. Bekijk de samenstand (Maan (10-)) later in de vroege ochtend. (RS)
28/29 december
 
De Maan komt om 03 hr op de 29e in conjunctie met Venus. Bekijk de samenstand op de avond (Maanfase 28e 7+ en 29e 12+) ervoor en erna. (RS)
 

JANUARI 2020

 
januari
 
Het is deze maand 180 jaar geleden (1840) dat het continent van Antarctica voor het eerst werd betreden. Twee onafhankelijke expedities, één uit Amerika onder leiding van Charles Wilkes en een ander onder leiding van de Fransman Jules-Sebastien-Cesar Dumont d'Urville, zetten voet op het continent. (JPL)
2 januari
 
Geboortedag van Isaac Asimov in 1920. Amerikaans professor in de biochemie, maar meer bekend van zijn sience fiction verhalen en populair wetenschappen-lijke boeken, veel ook over sterrenkunde en ruimtevaart. (JPL)
3 januari
 
Meteoren van de Quandrantiden: Deze zwerm wordt ook wel de Boötiden genoemd. In de avond van 3 januari wordt de maximale intensiteit verwacht, de maan is geen spelbreker. Bekijk deze meteoren in de vroege ochtend van de 3e of 4e, dan zijn deze het beste zichtbaar. (DP/LPP/RS)
5 januari
 
Vandaag om 09 hr is dit jaar de afstand aarde-zon is het kleinst en bedraagt 147.091.114 km. (RS)
6/7 januari
 
De Maan staat vandaag en morgen in het sterrenbeeld Stier. In de nacht van 6 op 7 jan staat de Maan (83+) om 01:00 hr in conjunctie met de sterrenhoop de Pleiaden. De afstand van de Maan tot de Pleiaden bedraagt 8°. De volgende nacht om 23:00 hr staat de Maan (90+) in conjunctie met Aldebaran op afstand van 3°. (RS/SN).
9 januari
 
De bijna Volle Maan passeert rond 02 hr de ster Zeta Tauri. Het kan door het overstralende licht van de Maan een uitdaging zijn om de ster op de sporen en gebruik dan ook een ten minste een verrekijker om een poging te wagen. (SN)
9 januari
 
Vanavond om 18:05 verdwijnt de ster Mu Geminorum aan de donkere zijde van de Maan (98+) en komt om 18:54 weer aan de verlichte zijde tevoorschijn. Gebruik een telescoop oms de sterbedekking te zien (SN).
10 januari
 
Om 20:20 hr is het Volle Maan. De eerste Volle Maan gelegen na het begin van de astronomische winter wordt midwinter volle maan genoemd.
13/14 januari
 
Regulus staat in samenstand met de Maan (93-/85-) in de vroege ochtend. De conjunctie is op de 13e als beiden niet zichtbaar zijn. (RS/SN).
17 januari
 
Om 03 hr vanochtend staat de Maan (56-) in conjunctie met Spica en staat er 7,1° vanaf. (RS/SN)
20/21 januari
 
Samenstand van de Maan (22-/14-) met Mars en Antares op de vroege ochtenden. De conjuncties zijn bij ons niet waarneembaar. (RS/SN)
27 januari
 
Venus staat vandaag in conjunctie met Neptunes. Neptunes is de zwakste. U kunt proberen om op de donkere plek buiten de bebowude kom met een verrekijker het stel op te zoeken. Heeft u telescoop, probeer het dan daarmee. In de verrekijker staat Neptunes rechts boven de veel helderder Venus. De onderlinge afstand wordt bij het donker steeks kleiner maar neemt na en is om 20:26 het kleinst. Dan is onderlinge afstand slechts 5'. Daarna wordt de afstand tussen beiden weer groter. Volg de gebeurtenis vanaf het einde van schemering tot hun ondergang.
Neptunes is de verst verwijderde planeet van het zonnestelsel en deze conjunctie is een leuke gelegenheid om hem eens op te zoeken. (RS/NS)
28 januari
 
Vanochtend staat de Maan (10+) in conjunctie met de Venus. Dit is bij ons niet te zien. Bekijk de samenstand 's avonds als Venus ook als avondster zichtbaar is. (RS/NS)
 

FEBRUARI 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
3 februari
 
Vanavond staat de Maan (67+) in Stier in samenstand met Aldebaran. De conjunctie volgt als beiden zijn ondergaan later vannacht en is dus niet waarneembaar. De Pleiaden staan ook in de buurt, (RS/NS).
6 februari
 
Vanochtend wordt de ster Eta Geminorum bedekt door de Maan (86+). De verduistering begint om omstreeks 03:15 hr en eindigt om 04:03 hr. (SN)
9 februari
 
Vanavond om 22 hr staat de Maan (99+) in conjunctie met Regulus. De onderlinge afstand bedraagt 3,3°. (RS/NS)
13/14 februari
 
De Maan (81-/71-) staat de komende avonden in samenstand met de ster Spica. De conjunctie is niet in ons land waar te nemen. (RS/NS)
16/17/18 februari
 
De Maan (48-/37-/27-) komt de komende dagen in conjuctie met Antares en later met Mars. Beide conjuncties zijn niet waar te nemen, zodat we het een samenstand moeten doen. De conjunctie van de Maan met Antares vindt plaats op 16e om 21 hr en met Mars op de 18e om 13 hr. Bekijk de samenstanden in de vroege ochtend voordat het licht wordt. (RS/SN)
18 februari
 
90 Jaar geleden (1930) werd door de Amerikaanse astronoom Clyde William Tombaugh de planeet Pluto ontdekt. Sinds 2006 is Pluto echter officieel geen planeet meer maar een dwergplaneet. (JPL)
21 februari
 
Geboortedag van T. Gehrels in 1925. Gehrels was Nederlands astronoom werkzaam in de Amerika. Gehrels heeft samen met zijn team van andere Nederlandse astronomen ongeveer 4.000 planetoiden ontdekt. (JPL)
27 februari
 
Rond het middaguur staat Venus in conjunctie met de Maan (14+). Bekijk de samenstand vanavond vanaf de schemering. (RS/NS)
 

MAART 2020

 
1 maart
 
Begin van meteorologische lente. Het omvat de maanden maart, april en mei.
1/2 maart
 
Op 2 mrt om 16 hr staat de Maan in conjunctie met Aldebaran. Dit is niet waarneembaar. Kijk op 1 en 2 maart en zie hoe de Maan (40+/50+) Aldebaran voorbij gegaan is. De Pleiaden staan ook in de buurt. (RS/SN)
7/8 maart
 
De Maan staat op de 8e in conjunctie met Regulus. Dit is niet zien in oze regio te zien. Bekijk de samenstanden in de avonden als beiden opgekomen zijn en het donker geworden is. Maanfasen zijn resp 95+ en 99+. (RS/SN)
11 maart
 
Kort voordat de de Maan (93+) en Spica opkomen staan beiden met elkaar in conjunctie. Bekijk de samenstand daarom wat later op de avond. (RS/SN)
12 maart
 
Geboortedag van Simon Newcomb in 1835. Newcomb was Canadees-Amerikaans astronoom/wiskundige en vooral actief met berekeningen van planeetposities. (JPL)
13 maart
 
Geboortedag van Percival Lawrence Lowell in 1855. Lowell was Amerikaanse astronooom en oprichter van de Lowell Observatory. Hij hield zich vooral bezig met Mars(kanalen) en berekende de plaats aan de hemel waar Pluto gevonden kon worden. Zie ook 18 februari. (JPL)
14 maart
 
Geboortedag van Giovanni Virginio Schiaparelli in 1835. Schiaparelli was Italiaans astronoom en een bekwaam Mars waarnemer. (JPL)
15 maart
 
Om 04 hr vanochtend staat de Maan (59+) in conjunctie met Antares. De onderlinge afstand is 6,0° (RS/SN)
16 maart
 
Geboortedag van Caroline Lucretia Herschel in 1750. Engels astronome en zuster van Sir William Herschel. (JPL)
17 maart
 
Geboortedag van James Benson Irwin in 1930, Amerikaans astronaut op de Apollo 15 maanmissie. (JPL)
18/19 maart
 
Fraaie samenstand van de Maan (32-/23-) met de planeten Mars, Jupiter en Saturnus aan de vroege ochtend hemel kort voordat de zon opkomt. De conjuncties van de Maan met planeten zijn niet zichtbaar voor ons. Voor de volledigheid kan nog gemeldt worden dat ook Pluto van de partij is, maar die is zonder krachtige telescopen niet waar te nemen. (RS/SN)
20 maart
 
Om 04:49 hr begint de astronomische lente. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de zomer, herfst en winter.
De astronomische lente duurt 92,74 dg. (LPP)
24 maart
 
De Maan staat vandaag dit jaar het verst van de aarde. De afstand tot de Maan bedraagt om 16 hr 406.691 km. Op 07 april staat de Maan het dichtste bij de aarde. (LPP)
27/28/29 maart
 

Op de 27e staat de jonge Maan (10+) vrijwel recht onder Venus. Een conjunctie vaolgt op de 28e. Maar die is niet te zien. Op de 29 volgt een samenstand van de Maan (24+) met Aldebaran. De conjunctie volgt op de 30e, maar ook die is niet waar te nemen. Wel op de 29e wordt er nog een ster door de Maan bedekt rond 22:30 hr. Zie hier beneden voor meer details. (RS/SN)

29 maart
 
Om 2:00 hr vanochtend gaat de klok een uur vooruit (03:00 hr); het begin van de zomertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in zomertijd. Een handig ezelsbruggetje voor hen die het niet kunnen onthouden: In het VOORjaar gaat de klok VOORuit.
29 maart
 
De ster Epsilon Tauri wordt vanavond door dfe Maan (25+) bedekt. De verduistering begint om 21:26 hr aan de verlichte zijde van Maan en komt om 22:33 hr aan de donkere zijde weer tevoorschijn. (RS/SN)
 

APRIL 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 april
 
Vanochtend om 01:15 hr staat ten zuiden van de Maan (45+) de vrij heldere ster. Dit is Eta Geminorum, dezelfde als welke op 6 februari door Maan werd bedekt. (SN)
3/4 april
 
Vandaag en morgen staat de planeet Venus in de open sterrenhoop Pleiaden. Gebruik ten minste een verrekijker om het goed te kunnen waarnemen. (SN)
4 april
 
Om 20 hr staat de Maan (84+) in conjunctie met Regulus. Bekijk de samenstand als het donker geworden is. (RS/SN)
7 april
 
De Maan staat vandaag dit jaar het dichtste bij de aarde. De afstand tot de Maan bedraagt om 20 hr 356.908 km. Op 24 maart stond de Maan dit jaar het verst van de aarde. (LPP)
7/8 april
 
Om 9 hr op 8 april staat de Maan in conjunctie met Spica. Bekijk de samenstand in de avonduren van 7 en 8 april en merk op dat de Maan (100/99-) Spica voorbij is. (RS/SN)
11 april
 
50 Jaar geleden (1970) vertrok de legendarische vlucht van de Apollo 13. Door een ontploffing in het ruimteschip op weg naar de maan ontsnapte de bemanning ter nauwernood aan de dood. (JPL)
11/12 april
 
De Maan staat vandaag en morgen in de Schorpioen. Om 04 hr op de 4e staat de Maan (87-) in conjunctie met de ster Graffias. De onderling afstand bedraagt dan 0,5°. De conjunctie met Antares volgt om 14 hr. Maar dit is niet zien. Bekijk de samenstand van Maan (79-) met Antares daarom de volgende ochtend vroeg. (RS/SN).
15/16 april
 
In de ochtend uren voordat de zon opkomt en in de diepe schemering staat de Maan in samenstand met Jupiter, Saturnus en Mars. De conjuncties van Maan met de planeten onderling zijn bij ons niet waarneembaar. (RS/SN)
16 april
 
Geboortedag van Petrus Apianus in 1495. Apianus was een vooraanstaand Duits astronoom met name met betrekking tot de navigatie. (JPL)
21/22 april
 
Meteoren van de Lyriden. Vannacht is er weer een bekende meteorenzwerm te zien. Het beste tijdstip om de gaan kijken is in de vroege ochtend van de 22e. (DP/LPP/RS)
26 april
 
Vanavond staat de jonge Maansikkel (13+) in samenstand met Venus en Aldebaran. De conjuncties van de Maan met Aldebaran en Venus zijn bij ons niet waar te nemen (RS/SN)
27 april
 
Rond 23 hr staat juist ten noorden van de Maan (21+) de ster 1 Geminorum. (SN)
28 april
 
Geboortedag van Jan Hendrik Oort in 1900. Oort was belangrijk Nederlands astronoom. Hij stimuleerde de radioastronomie en naar hem is de Van Oort kometenwolk buiten ons zonnestelsel genoemd. (JPL)
30 april
 
Deze maand kent 5 maanstanden. Het is vandaag voor de tweede keer Eerste Kwartier, nadat we deze maanstand op 1 april ook al beleefd hebben.
 

MEI 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
2 mei
 
De Maan (64+) staat vanochtend in samenstand met Regulus. De conjunctie volgt als beiden zijn ondergegaan. (RS/SN)
5 mei
 
Meteoren van de Eta Aquariden. Met name in de vroege ochtend zijn de Eta Aquariden actief. De omstandigheden zijn echter ongunstig door een nagenoeg volle maan. (DP/LPP/RS)
6 mei
 
In de middag van 5 mei kwam de Maan in conjunctie met Spica. Dit was niet zichtbaar. Bekijk de samenstand (Maan 96+) in de vroege nacht als het donker geworden is. (RS/NS)
9 mei
 
De Maan (97-) staat na middernacht in samenstand met Antares. De conjunctie, eerder op de avond van de 8e, was niet te zien. (RS/SN)
12/13 mei
 
De Maan (75-/66-) in samenstand met de planeten Jupiter en Saturnus. Conjuncties zijn overdag en dus niet zichtbaar (RS/SN)
15 mei
 
Vlak voordat Maan (45-) en Mars opkomen staan zij in met elkaar in conjunctie. Bekijk de samenstand daarom in de diepe schemering als beiden zichtbaar worden. (RS/SN)
20/21/22/23 mei
 
Venus in samenstand met Mercurius. Op 22 mei om 10 hr staat Venus in conjunctie met Mercurius. De kleinste onderlinge afstand is daarbij 0,9° en mei passeren ze elkaar. Maar beiden zijn alleen zichtbaar in de avonduren. Bekijk de bewegingen van de planeten t.o.v. elkaar tussen 20 en 24 mei. Mercurius klimt steeds hoger boven de horizon uit, terwijl Venus daalt. Op 24 mei komt de Maan er ook bij. (RS/SN)
24 mei
 
Vanavond is een fraaie samenstand te zien van de jonge Maan (5+) met de planeten Venus en Mercurius. (RS/SN)
29/30 mei
 
Op de 29e staat de Maan in conjunctie met Regulus. In onze regio is dat niet waar te nemen. Bekijk de samenstand van Maan (27+/36+) /met de ster daarom na middernacht op de 29e en 30e. (RS/SN)
31 mei
 
Vandaag is het 45 jaar geleden (1975) dat de ESA (European Space Agency) werd opgericht. De voorlopers van de ESA waren ELDO (European Launcher Development Organisation) en de ESRO (European Space Research Organi-sation). (JPL)
 

JUNI 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 juni
 
Begin van meteorologische zomer. Het omvat de maanden juni, juli en augustus.
2 juni
 
Nadat de Maan (81+) en Spica zijn onder gegaan komen ze met elkaar in conjunctie. Bekijk de samenstand daarom enkele uren eerder (RS/SN)
3 juni
 
Om 02 hr vanochtend staat er een vrij heldere ster net onder de Maan (90+). Dit is Kappa Virginis (Maagd). Gebruik een verrekijker omdat de Maan vrij helder schijnt (RS/SN)
5 juni
 
De laatste Volle Maan, vandaag om 21:12 hr, voorafgaande aan het begin van de astronomische zomer staat ook bekend als "Grasmaan".
5/6 juni
 
Op de 5e passeert de de Maan (99+) de ster Graffias van de Schorpioen. Deze conjunctie vindt plaats omstreeks 02 hr en de afstand tussen de Maan en Graffias bedraagt dan 0,4°. Gebruik een verrekijker om Graffias op te sporen. de volle maan is te helder om het met het brote oog te te kunnen zien. De conjunctie van de Maan met Antares is niet te zien, maar kijk een dag later nog eens en zie dat de Maan (99-) Antares voorgegaan is. De conjunctie moet dus hebben plaats gevonden. (RS/SN)
8 juni
 
Geboortedag van Giovanni Cassini in 1625. Cassini heeft 4 maantjes van Saturnus ontdekt; de donkere scheiding in de ringen van Saturnus, thans Cassini scheiding genoemd; heeft de rode vlek op Jupiter ontdekt en merkte op dat de wolkenbanden op die planeet verschillende omlooptijden kenden. (JPL)
9 juni
 
Samenstand van de Maan (88-) met Jupiter en Saturnus. De conjuncties van de Maan met Jupiter en Saturnus zijn niet zichtbaar in ons land. (RS/SN)
13 juni
 
Kort voordat de Maan (53-) en Mars opkomen staat zij met elkaar in conjunctie. Bekijk de samenstand daarom in vroege ochtendstond als beiden boven de horizon staan. (RS/SN)
17 juni
 
De laatste Volle Maan, vandaag om 10:30 MEZT, voorafgaande aan het begin van de astronomische zomer staat ook bekend als "Grasmaan". (LPP)
19 juni
 
De zeer oude Maan is voor nog maar 5% verlicht en staat in samenstand met Venus. Vorige maand nog nog avondster, nu is Venus ochtendster. Later vandaag wordt Venus door maan bedekt (RS/SN)
19 juni
 
De Maan (4-) schuift vanochtend voor de planeet Venus. Omstreeks 09:47 verdwijnt Venus aan de verlichte van de maan en komt een uur later aan de andere donkere zijde weer tevoorschijn. Een kleine telescoop is voldoende om het verschijnsel ook overdag waar te nemen. (RS/SN)
20 juni
 
Om 23:43 hr begint de astronomische zomer. Vandaag is de langste dag. De zon staat 16h45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, herfst en winter.
De astronomische zomer duurt 93,65 dg. (LPP)
22 juni
 
Het is vandaag 340 jaar geleden (1675) dat het Royal Greenwich Observatory opgericht werd. (JPL)
24 juni
 
Geboortedag van Fred Hoyle in 1915. Fred Hoyle stond onder meer aan de basis van de big-bang theorie. (JPL)
25 juni
 
Geboortedag van Charles Messier in 1730. Charles Messier was Frans astronoom en zijn nalatenschap betreft een lijst van 103 deep sky objecten, zoals nevels en sterrenhopen. Deze lijst is vooral geliefd bij vele sterrenkunde amateurs. De lijst was oorspronkelijk opgesteld om versgissingen met kometen uit te sluiten. Messier heeft 13 komeet ontdekkingen op zijn naam staan. (JPL)
26 juni
 
De Maan (24+) staat in samenstand met Regulus. De conjunctie vond bij ons overdag plaats. (RS/SN)
29 juni
 
Vandaag en morgen is er een samenstand te zien van de Maan (58+/69+) met Spica. De conjunctie is bij ons niet te zien. (RS/SN)
 

JULI 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
3 juli
 
In de namiddag van 2 juli staat de Maan in conjunctie met Antares. Dit is bij ons niet waar te nemen, maar wel de samenstand (Maan 94+) later na middernacht op 3 juli. (RS/SN)
4 juli
 
Vandaag om 12 hr staat de aarde dit jaar het verste van de zon af. De afstand tot de zon bedraagt dan: 152.095.295 km. (RS)
6 juli
 
Samenstanden van Jupiter en Saturnus met de Maan (99-). De conjunctie van de Maan Jupiter valt net voordat beiden opkomen op de 5e juli en tussen Maan met Saturnus 's ochtends (RS/SN)
9 juli
 
De ster Epsilon Capriconi wordt vandaag om 01:26 door de Maan (85-) bedekt. Om 02:43 komt de ster weer tevoorschijn aan de donkere zijde. Gebruik een telescoop. Met name de wederverschijning is goed waar te nemen. (SN)
11/12/13/14 juli
 
Samenstand van Venus met Aldebaran. Volg de komende dagen de loop van Venus en zie hoe deze Aldebaran passeert. Tot een conujnctie komt het niet. (SN)
12 juli
 
In avond van de 11e staat de Maan (60-) in conjunctie met Mars. Bekijk de samenstand later vannacht als beiden opgekomen zijn. (RS/SN)
14 juli
 
80 Jaar geleden (1965) vloog de Mariner 4 voorbij Mars. Het was het eerste ruimtevaartuig wat foto's van de planeet naar de aarde stuurde, Totaal ging het om 21 foto's. De totale omvang van het datapakket (alle foto's en andere gegevens) bedroeg slechts 634 kB! (JPL)
17 juli
 
Samenstand van Maan (14-) met Venus en Aldebaran in de vroege ochtend. De conjunctie eerder vannacht is niet zichtbaar. (RS/SN)
20 juli
 
Op Saturnus is vandaag een overgang van de Aarde en Maan over de Zon te zien. (15MC)
26 juli
 
Overdag staat de Maan (43+) in conjunctie met Spica en is dus niet zichtbaar. Bekijk de samenstand vanavond laat in de schemering. (RS/SN)
29 juli
 
Samenstand van de Maan (76+) met Antares, de conjunctie is niet waar te nemen. (RS/SN)
 

AUGUSTUS 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
2/3 augustus
 
Om middernacht (1/2 aug) staat de Maan (97+) in conjunctie met Jupiter. De onderlinge afstand bedraagt 2,4°. De conjunctie van de Maan met Saturnus vindt plaats overdag op de 2e en is dus niet te zien. Bekijk deze samenstand (Maan 99+) vanavond als het donker wordt. (RS/SN)
9 augustus
 
Vanochtend overdag staat de Maan in conjunctie met Mars. Bekijk de samenstand daarom vannacht (Maan 75-) als het donker is. (RS/SN)
12/13 augustus
 
Meteoren van de Perseiden: Dit is wellicht de bekendste meteorenzwerm en zichtbaar van 23 juli tot 22 augustus. Het maximum ligt rond 11/14 augustus. Per uur kunnen er dan tot 100 meteoren per uur waargenomen worden. De afnemende Maan is over zijn Laatste Kwartier heen en komt dus steeds later na middernacht op. De beste omstandigheden zijn de in avond en vroeg nacht als de maan nog niet op is. Er zijn nog andere meteoorzwermen actief, maar die zijn veel minder rijk. (DP/LPP/RS)
13 augustus
 
De Maan (38-) staat vanochtend in de Stier in samenstand met Aldebaran. De Pleiaden staan ook in de omgeving. Een conjunctie van de Maan met Aldebaran volgt later vandaag overdag. (RS/SN)
15 augustus
 
Overdag staat de Maan in conjunctie met Venus, bekijk de samenstand (Maan 19-) daarom in de voorafgaande nacht/vroege ochtend. Het lijkt alsof Venus plotseling een maantje heeft. Linksboven te zien. Dit is de ster Nu Geminorum. Gebruik eventueel een verrekijker of telescoop (RS/SN)
20 augustus
 
In 1975 werd de Viking 1 gelanceerd. Samen met Viking 2 landde de sonde om op Mars op zoek naar leven op de Rode Planeet. (JPL)
25 augustus
 
Wanneer het donker wordt dan zien we de ster Graffias aan de rechterzijde dicht bij de Maan (51+). De bedekking van deze ster door de Maan is dan juist voorbij en was niet helaas niet zichtbaar. Een conjunctie van de Maan met Antares volgt op op 26 aug. Ook die is niet zichtbaar en we zullen het met een samenstand (Maan 62+) moeten doen. (RS/SN)
28/29 augustus
 
Op de 29e komt de Maan achtereenvolgens in conjunctie met Jupiter er Saturnus. Beiden zijn niet zichtbaar, maar wel is de samenstand van de Maan met de planeten te bekijken; op 28 staat de Maan (82+) nabij Jupiter en op 29 staat de Maan (89+) nabij Saturnus. (RS/SN)
 

SEPTEMBER 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 september
 
Begin van meteorologische herfst. Het omvat de maanden september, oktober en november.
6 september
 
Maan (86-) in conjunctie met Mars om 08:00 hr. Dit is overdag, maar beiden staan zo dicht bij elkaar (0,5°) dat het onder gunstige omstandigheden moet kunnen lukken om Mars op te sporen met behulp van een goede verrekijker of kleine telescoop. In de loop van de vooraf gaande nacht komt de Maan steeds dichter bij Mars. (RS/SN)
8 september
 
In 1975 werd de Viking 2 gelanceerd. Samen met Viking 1 landde de sonde om op Mars op zoek naar leven op de Rode Planeet. (JPL)
9/10 september
 
De Maan in de Stier. De Maan (62-) staat op de 9e bijna recht onder de Pleiaden en komt op de 9e in conjunctie met Aldebaran. Omdat de conjunctie niet te zien is kan een samenstand worden gezien. Merk op dat de Maan (53-) van de 9e naar de 10e Aldebaran voorbij gegaan is. (RS/SN)
14 september
 
De Maan (15-) staat vanochtend in conjunctie met Venus. De onderling afstand bedraagt 3,9° Op hetzelfde tijdstip is vlak bij de Maan de ster Gamma Canceri te vinden. (SR/SN)
15/16 september
 
De zeer smalle Maansikkel (6-/3-) komt staat in samenstand met Regulus. De conjunctie is in onze streken niet waar te nemen. (RS/SN)
22 september
 
Om 15:30 hr begint de astronomische herfst. Vandaag staat de zon precies boven de evenaar en duren dag en nacht even lang. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en winter.
De astronomische herfst duurt 89,85 dg. (LPP)
24 september
 
Geboortedag van John Young in 1930. Young was astronaut in onder meer de Apollo 16 missie naar de maan. (JPL)
24/25 september
 
De Maan staat in samenstand met Jupiter en Saturnus. De conjunctie van de Maan met Jupiter is niet te zien, maar die tussen Maan en Saturnus wel.op de 25e. Hun onderlinge afstand bedraagt 3,2°. (RS/SN)
27 september
 
De ster Epsilon Capricorni wordt tussen 23:18 en 00:37 hr door de Maan (86+) bedekt. De bedekking begint aan de donkere zijde. (SN)
 

OKTOBER 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 oktober
 
De eerste Volle Maan, vandaag om 23:04 hr, na het begin van de astronomische herfst wordt ook wel "oogstmaan" genoemd.
3 oktober
 
Vanochtend rond 05:30 ht staat de Maan (25+) in conjunctie met Mars. De onderlinge afstand bedraagt 1,2°. (RS/SN)
4 oktober
 
Kort na middernacht verdwijnt de ster Xi1 Ceti achter de Maan (96-). Dat zal niet zichtbaar zijn, maar om 00:50 hr komt de ster weer tevoorschijn achter aan de donkere zijde van de Maan. Gebruik een verrekijker of telescoop. (SN)
7 oktober
 
Vanochtend om 04 hr staat de Maan (77-) in conjunctie met Aldebaran. De onderlinge afstand bedraagt 3,9°. De Pleiaden staan ook in de buurt (RS/SN).
7 oktober
 
Om 22:15 komt aan de onverlichte maanzijde de ster 109 Tau tevoorschijn. Kort na de opkomst van de Maan (70-) verdween de ster aan de verlichte zijde van de Maan (SN)
13 oktober
 
Bij opkomst van de Maan (19-) staat deze in samenstand met Regulus De conjunctie vond plaats kort voordat beiden opkwamen. (RS/SN)
14 oktober
 
Vanochtend staat de Maan in samenstand met Venus. De conjunctie vond plaats toen beiden nog niet "op" waren. (RS/SN)
19 oktober
 
Geboortedag van Subrahmanyan Chandrasekhar in 1910. Chandrasekhar was Nobelprijs winnaar in 1983 (fyisica) voor zijn werk als astronoom met betrekking tot sterrenevolutie. (JPL)
21 oktober
 
Meteoren van de Orioniden: Vannacht zijn de Orioniden actief. Het best is om in d vroege ochtend te kijken. Er is geen Maan die stoort. Ook de meteor zwermen van de Tauriden zijn actief. (DP/LPP/RS)
22 oktober
 
Geboortedag van Karl Jansky in 1905. Jansky wordt geschouwd als een van de grondleggers van de radio astronomie. Hij ontdekte als eerste de radiostraling afkomstig van onze Melkweg. (JPL)
22 oktober
 
In 1975 landde de Sovjetmissie Venera 9 op Venus. (JPL)
22/23 oktober
 
Om 20 hr staat de Maan (41+) in conjunctie met Jupiter en samenstand met Saturnus. De onderlinge afstand met de conjunctie van Jupiter met de Maan bedraagt dan 2,9°. De conjunctie van de Maan met Saturnus is bij ons niet te zien.. (RS/SN)
24/25 oktober
 
Nacht van de nacht. Bij de Nacht van de nacht draait het om duisternis en worden er in het gehele land activiteiten georganiseerd rondom dit thema. In Maarssen wordt een nachtwandeling gehouden waarbij onder meer ook naar de sterren gekeken kan worden. Nadere bijzonderheden volgen volgen op de site van het IVN.
25 oktober
 
Einde van de zomertijd. Om 03:00 hr gaat de klok een uur achteruit (02:00 hr); het begin van de wintertijd. Vanaf hier worden alle tijden gemeld in winterttijd.
26 oktober
  Op Uranus is vandaag een overgang van Mercurius over de Zon te zien (15MC)
29 oktober
 
Kort voordat de Maan (79+) opkomt staat deze in conjunctie met Mars. Bekijk de samenstand wat later (RS/SN)
31 oktober
 
Blauwe Maan. Het is vandaag voor de tweede deze maand dat er een Volle Maan optreedt. Op 1 oktober was het ook Volle Maan.
     
 

NOVEMBER 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
3 november
 
Kort nadat het licht geworden is staat de Maan (94-) in conjunctie met Aldebaran. Bekijk de samenstand daarom in de vroege ochtendstond. Rechts van het koppel staan ook nog de Pleiaden. (RS/SN).
3 november
 
Vanavond wordt de ster Iota Tauri door de Maan (91-) bedekt. Met name de uittrede aan de schaduwzijde om 20:37 hr is met een telescoop goed waar te nemen. (SN)
6 november
 
Vanavond staan, van boven naar beneden, Castor, Pollux en de Maan (66-) op één lijn op ongeveer dezelfde afstanden onder elkaar (SN).
9 november
 
De Maan (43-) in samenstand met Regulus. Bekijk dit in de vroege ochtend. De conjunctie vindt later overdag plaats. (RS/SN)
13 november
  Op Uranus is van vandaag een overgang van Mars over de Zon te zien. (15MC)
13 november
 
Fraaie samenstand in de ochtend schemering van de Maan (6-) met Venus Mercurius en de ster Spica. De conjuncties van Maan met Venus op de 12e en met Spica en Mercurius op de 13e zijn bij ons niet waar te nemen, (RS/SN)
17 november
 
Meteoren van de Leoniden: Een rijke meteorenzwerm, maar met sterk wisselende intensiteiten. Met geluk kunnen tot 10 meteoren per uur waargenomen worden. De zwerm is het meest actief in de tweede helft van de nacht. Soms valt er echter ook een ware 'sterrenregen'. De Maan is geen spelbreker. (DP/LPP/RS)
19 november
 
Samenstand van de Maan met Saturnus en Jupiter in de avond. De conjuncties zijn niet zichtbaar. (RS/SN)
25 november
 
Om 20 hr staat de Maan (82+) in conjunctie met Mars. De onderlinge afstand bedraagt 5,7°. (RS/SN)
30 november
 
Vanochtend in de schemering staat de Maan (100) tussen Aldebaran en de Pleiaden in. De conjunctie van de Maan met Aldebaran vindt later plaats als de de scene is onder gegaan. (RS/SN)
 

DECEMBER 2020

  Maanfasekalender; Zon en maan; Sterrenkaart
1 december
 
Begin van meteorologische winter. Het omvat de maanden december, januari en februari.
5 december
 
Ten zuiden van de Maanrand (74+) staat vannacht de ster Gamma Cancer. In het uiterste noordoosten van ons land wordt de ster net door de Maan bedekt. (SN)
6/7 december
 
De Maan (69-) in samenstand met Regulus. De conjunctie is niet te zien. Bekijk de samenstand op beide ochtenden en zie dat de Maan Regulus voor getrokken is. (RS/SN)
10 december
 
Overdag vindt de conjunctie plaats van de Maan (26-) met Spica. Dit is dus niet waar te nemen. Bekijk daarom de samenstand voordat het licht wordt. (RS/SN)
12/13 december
 
De Maan (8-/3-) in samenstand met Venus in de vroege ochtendschemering. De Maan passeert Venus op een afstand van 0,2°. Dit is bij ons niet te zien. (RS/SN)
13/14 december
 
Meteoren van de Geminiden: Van 6 tot 19 december zijn de meteoren van de Geminidenzwerm actief. Vannacht kunnen tot 120 meteoren per uur waargenomen worden. Er is nog een andere meteorenzwerm actief, de Coma Beriniciden, maar hiervan zijn er hooguit 5 per uur van te zien. De Maan is geen spelbreker. (LPP/RS)
17 december
 
De Maan (12+) in samenstand met Jupiter en Saturnus. Wie Jupiter en Saturnus de afgelopen maanden in de gaten gehouden hebben zal het opgevallen zijn dat beiden elkaar steeds dichter naderden. Inderdaad een conjunctie tussen beiden is aanstaande op 21 dec.
21 december
 
Begin van de astronomische winter om 11:02 hr. De dagen beginnen weer te lengen. De zon staat vandaag slechts 7h 45m boven de horizon. Het kaartje geeft voor vandaag de hoogte van Zon en Maan boven de horizon aan. De compasrichting geeft aan in welke richting de Maan staat. Vergelijk de zonshoogte met het begin van de lente, zomer en herfst.
De astronomische winter loopt tot in maart 2020 en duurt 88,98 dg. (LPP)
21 december
 

Vanmiddag staan Jupiter en Saturnus met elkaar in conjunctie. Dit is een vrij zeldzame gebeurtenis die maar 4 of 5 keer per eeuw voorkomt. De planeten staan vanmiddag slechts 0,1° uit elkaar. Bekijk deze nauwe samenstand met een verrekijker of telescoop. De zoekkaart laat het beeld zien door een 10x50 verrekijker. (RS/SN/SSP)

21 december
 
Vanavond worden kort achter elkaar twee sterren door de Maan (49+) bedekt. Eerst verdwijnt 30 Piscium om 20:58 hr aan de onverlichte zijde van de maanrand en deze komt om 22:10 hr aan de andere zijde weer tevoorschijn. Een klein uurtje later is 33 Piscium aan de beurt als deze om 23:04 hr verdwijnt. De wederverschijning zal waarschijnlijk niet te zien omdat de Maan dan al dicht bij de horizon staat. (RS/SN)
23 december
 
Om 19 hr staat de Maan (67+) in conjunctie met Mars. De onderlinge afstand bedraagt 6,3°. (RS/SN)
24 december
 
De ster Xi1 Ceti wordt om 20:39 hr bedekt aan de donkere zijde van de Maan (76+). Om 22:01 hr komt de ster aan de verlichte zijde weer tevoorschijn. (SN)
27 december
 
Om 21 hr staat de Maan (95+) in conjunctie met Aldebaran. De onderlinge asfand is dan 4,1°. De Pleiaden staan ook de nabijheid. (RS/SN)
30 december
 
Om 04:27 hr is het Volle Maan. De eerste Volle Maan gelegen na het begin van de astronomische winter wordt midwinter volle maan genoemd.
 

Bronnen:

Software:
Astronomy Lab (AL)
Alcyone Ephemeris (AE)
Alcyone Eclips Calculator (AEC)
Dance of the Planets (DP)
JupSat Pro (JSP)
Lunar Occultation Workbanch (LOW)
Lunar Phase Pro (LPP)
Planet's Visibility (PV)
RedShift (RS)
Saturn's Moons (SM)
Sky Safari Pro (SSP)
Solar (S)
Starry Night (SN)
Stellarium (St)
The Sky (TS)

Internet:
Jet Propulsion Laboratory (JPL)
15 Millennium Cataloque (15MC)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 






.